प्र.1. खालील पर्यायातून योग्य पर्याय निवडून खूण करा.
क) रस्ता ओलाचिंब कशामुळे झाला आहे?
(1) रस्त्यावर पाणी सांडले. 2) रंगपंचमी होती. 3) पावसाची सर येऊन गेली. 4) दव पडले होते.)
उत्तर: 3) पावसाची सर येऊन गेली.
ख) माही कोकणात कोठे चालली होती?
(1) फिरायला 2) गावाला 3) अभ्यासाला 4) समुद्रकिनारी)
उत्तर: 2) गावाला
ग) कोकणात कोणत्या मार्गाने जायचे ठरले?
(1) सोलापूर 2) सातारा 3) कोल्हापूर 4) ताम्हिणी घाट)
उत्तर: 3) कोल्हापूर
प्र.2. एका वाक्यात उत्तरे लिहा.
क) पावसाची सर येऊन गेल्याने काय झाले?
उत्तर: पावसाची सर येऊन गेल्याने आसपासचे वृक्ष न्हाऊन निघाले आहेत व रस्ता ओलाचिंब झाला आहे.
ख) नागमोडी रस्ता काय दाखवतो आहे?
उत्तर: नागमोडी रस्ता प्रत्येक वळणावर निसर्गाचे आविष्कार दाखवतो आहे.
ग) माहीचे बाबा गावाला नेहमीच्या रस्त्याने का नाही गेले?
उत्तर: नेहमीच्या मार्गावर खूपच वाहतूक आहे असे कळल्यावर ते नेहमीच्या रस्त्याने नाही गेले.
घ) ‘करवंदाची जाळी’ म्हणजे काय ?
उत्तर: ‘करवंदाची जाळी’ म्हणजे करवंदांची दाट झाडी होय.
ङ) येथे सगळ्यात मोठा धबधबा कोणता आहे ?
उत्तर: पारपोली इथला धबधबा सर्वात मोठा आहे.
प्र.3. सविस्तर उत्तरे लिहा.
क) आंबोली घाटाची वैशिष्ट्ये कोणती आहेत ?
उत्तर: आंबोली घाटाला साधारण शंभर वर्षे झाली आहेत तरीही हा घाट सुरक्षित आहे. इथली जंगले खूप दाट आहेत ही ह्या घाटाची वैशिष्ट्ये आहेत.
ख) आंबोली घाटात कोणकोणती पर्यटनस्थळे आहेत?
उत्तर: पारपोली व नांगरतास धबधबा, हिरण्यकेशी नदीचे उगमस्थान, महादेव गड, कावळे साद, नट, सावित्री, सनसेट पॉईंट आणि महादेवाचे पुरातन मंदिर ही पर्यटनस्थळे आहेत.
ग) माहीच्या बाबांनी ट्रेकींगची योजना का ठरवली ?
उत्तर: घाटामध्ये खूप ट्रेकर्स दिसले, ते बघून बाबांना मुलांच्या ट्रेकींग प्रेमाची आठवण झाली आणि त्यांनी पुढच्या वेळी मित्र-मैत्रिणींसोबत इथे ट्रेकींगला येण्याची योजना ठरवली.
प्र.4. खालील गद्यांशाच्या आधारावर विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरे लिहा.
- माहीच्या कुटुंबाने जंगलात काय केले?
उत्तर: त्यांनी जंगलातून मनमुराद भटकंती केली आणि करवंदाची जाळी पाहिली.
- कावळे सादला कोणती मजा आली ?
उत्तर: तिथे आपल्या आवाजाचे पडसाद उमटतात, नाव उच्चारले तर ते चार वेळा ऐकू आले, याची मजा आली.
- महादेवाचे मंदिर कोठे आहे आणि तेथे यात्रा कधी भरते ?
उत्तर: महादेवाचे मंदिर हिरण्यकेशी नदीच्या उगमस्थानी आहे आणि इथे महाशिवरात्रीला खूप मोठी यात्रा भरते.
भाषा विकास
प्र.1. खालील शब्दांचे समानार्थी शब्द लिहा.
क) निसर्ग -> सृष्टी
ख) जंगल -> अरण्य
ग) वृक्ष -> झाड
घ) मंदिर -> देऊळ
ङ) पर्यटक -> यात्री
च) आविष्कार -> चमत्कार
प्र.2. खालील वाक्यांचे काळ ओळखा.
क) रिमझिम पाऊस पडत आहे. -> वर्तमानकाळ
ख) रस्ता ओलाचिंब होता. -> भूतकाळ
ग) ढग दाटून आले आहेत. -> वर्तमानकाळ
घ) मुसळधार पाऊस येईल. -> भविष्यकाळ
ङ) सोसाट्याचा वारा सुटेल. -> भविष्यकाळ
प्र.3. खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा. (क्लेशदायक, उशिरा, द्वेष, सुका, शहर, असुरक्षित)
क) ओला X सुका
ख) प्रेम X द्वेष
ग) गाव X शहर
घ) लवकर X उशिरा
ङ) सुरक्षित X असुरक्षित
च) आल्हाददायक X क्लेशदायक
व्याकरण – अव्यय (स्वाध्याय)
प्र.1. खालील वाक्यात रिकाम्या जागी योग्य अव्यये लिहा.
क) अरे वा! खूप सुंदर चित्र!
ख) रिमझिम पाऊस पडतोय !
ग) तो उंच आहे पण जाड नाही.
घ) छत्रपती शिवाजी महाराज गडावर चढले.
ङ) बापरे! किती जोरात आपटला तो !
च) तू तरी जा किंवा मी तरी जातो.
छ) बाहेर खूप आवाज आहे.
ज) मी येणारच नव्हतो; कारण मला बोलावले नव्हते.
झ) उंदीर फ्रिजवर चढला.
ट) पोपट पिंजऱ्यात आहे.
प्र.2. खालील अव्यये योग्य रकान्यात लिहा.
(समोर, वारंवार, साठी, कारण, नेहमी, की, देखील, आणि, शाब्बास, अरेच्चा, वाह)
क्रियाविशेषणे: वारंवार, नेहमी
शब्दयोगी: समोर, साठी, देखील
उभयान्वयी: कारण, की, आणि
केवलप्रयोगी: शाब्बास, अरेच्चा, वाह
वाक्यप्रकार (स्वाध्याय)
प्र.1. खालील वाक्यांचे रूपांतर करा.
क) आभाळाचे रंग सुंदर आहेत. (उद्गारार्थी करा).
-> किती सुंदर आहेत आभाळाचे रंग!
ख) तू असे वागायला नको होतेस. (प्रश्नार्थक करा).
-> तू असे वागायला हवे होतेस का?
ग) मी जेवू का? (विधानार्थी करा). -> मी जेवणार आहे.
घ) तू अभ्यासाला बसशील का आता ? (आज्ञार्थी करा). -> तू आता अभ्यासाला बस.
प्र.2. खालील प्रकारांची दोन उदाहरणे लिहा.
- क) विधानार्थी वाक्य -> १. मी अभ्यास करतो. २. पक्षी आकाशात उडतात.
- ख) प्रश्नार्थी वाक्य -> १. तू केव्हा आलास? २. तुझे नाव काय आहे?
- ग) उद्गारार्थी वाक्य -> १. अरे बापरे! केवढा मोठा साप! २. शाब्बास! छान खेळलास.
- घ) आज्ञार्थी वाक्य -> १. मुलांनो, रांगेत उभे राहा. २. दरवाजा बंद कर.